حفظ لایۀ ازن، حفظ آینده (Preserving Our Ozone, Protecting Our Future)

پیمان مونترال که برای محافظت از لایه ازن طراحی شده بود، به عنوان یک نیروی قدرتمند در مبارزه با تغییرات آب و هوایی نیز عمل کرده است. این پیمان با متحد کردن کشورهای جهان برای حذف تدریجی مواد شیمیایی مخرب لایه ازن، نه تنها این سپر محافظ زمین را در مسیر بهبودی قرار داده، بلکه به دلیل جایگزینی بسیاری از این مواد با گازهایی که اثر گرمایشی کمتری دارند، از گرمایش کره زمین نیز جلوگیری کرده است. این توافق بین‌المللی با جلوگیری از انتشار مقادیر عظیمی از گازهای گلخانه‌ای، به طور مستقیم به اهداف توافقنامه پاریس کمک می‌کند. دانشمندان بر این باورند که اگر این پیمان وجود نداشت، جهان با افزایش فاجعه‌بار دما مواجه می‌شد. بنابراین، موفقیت پیمان مونترال نشان می‌دهد که همکاری جهانی می‌تواند چالش‌های زیست‌محیطی بزرگ را به طور مؤثر حل کند و مزایای آب و هوایی قابل توجهی را به همراه داشته باشد. این داستان موفقیت به عنوان الگویی الهام‌بخش برای اقدامات قاطع در برابر سایر بحران‌های جهانی، به ویژه تغییرات آب و هوایی، عمل می‌کند.

این موفقیت چشمگیر مرهون همکاری علمی و سیاسی بی‌سابقه‌ای است که منجر به شکل‌گیری پیمان مونترال شد. این معاهده که با استقبال جهانی روبه‌رو شد، به طور خاص بر حذف تدریجی مواد مخرب لایه ازن، از جمله کلروفلوئوروکربن‌ها (CFCها) که عمدتاً در دستگاه‌های تهویه مطبوع، یخچال‌ها و سایر محصولات استفاده می‌شد، متمرکز شد. با حذف این مواد، این پیمان دو فایدۀ عمده داشت: اولاً به لایه ازن اجازه داد تا به تدریج ترمیم شود و ثانیاً از گرمایش بیشتر سیاره جلوگیری کرد، زیرا بسیاری از این مواد همچنین گازهای گلخانه‌ای بسیار قدرتمندی را تشکیل می‌دادند.

پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تا سال ۲۰۳۰، اجرای این پیمان سالانه از دو میلیون مورد سرطان پوست جلوگیری خواهد کرد و از بینایی میلیون‌ها نفر در سراسر جهان محافظت می‌کند. علاوه بر این، انتظار می‌رود که تا سال ۲۰۶۰، از حدود ۴۴۰ میلیون هکتار زمین کشاورزی که در معرض تخریب توسط اشعه ماوراء بنفش بودند، محافظت به عمل آید.

با گذشت زمان، این پیمان با تصویب اصلاحیه‌های مختلف، از جمله اصلاحیۀ کیگالی، تکامل یافته است تا چالش‌های جدید را نیز شناسایی کند. این اصلاحیه بر کاهش تدریجی هیدروفلوروکربن‌ها (HFCها) تمرکز دارد که اگرچه برای لایه ازن مضر نیستند، اما گازهای گلخانه‌ای بسیار قدرتمندی هستند و به‌طور گسترده در سیستم‌های خنک‌کننده به عنوان جایگزین CFCها مورد استفاده قرار گرفتند. اجرای کامل اصلاحیۀ کیگالی می‌تواند از افزایش دمای جهانی تا ۴/۰ درجه سانتی‌گراد تا پایان این قرن جلوگیری کند و به این ترتیب در کاهش گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند.

در نهایت، داستان پیمان مونترال به عنوان قوی‌ترین دلیل برای اثبات قدرت همکاری چندجانبه و اقدام قاطع جهانی در مواجهه با تهدیدات زیست‌محیطی باقی می‌ماند. این پیمان نشان می‌دهد که وقتی علم، سیاست و ارادۀ جمعی در کنار هم قرار می‌گیرند، جامعۀ بین‌المللی می‌تواند بحران‌های به ظاهر غیرقابل‌حل را مهار کند و آینده‌ای امن‌تر و سالم‌تر برای سیاره و ساکنان آن تضمین نماید. این مدل موفقیت‌آمیز اکنون الهام‌بخش اقدامات جسورانه‌تر برای مقابله با بحران بزرگ تغییرات آب و هوایی است.

هر یک از ما نیز به صورت فردی می‌توانیم در حفاظت از لایۀ حیاتی ازن نقش داشته باشیم، اگر موارد زیر را رعایت کنیم:

مدیریت صحیح دستگاه‌های سرمایشی:

• سرویس منظم کولرهای گازی و یخچال‌ها توسط تکنسین‌های مجرب برای جلوگیری از نشت گازهای سردکننده.
• هنگام تعویض دستگاه‌های قدیمی، مدل‌های جدیدی را انتخاب کنید که برچسب انرژی بالاتر و از خنک‌کننده‌های سازگار با محیط‌زیست (مانند R-32 به جای R-410A که پتانسیل گرمایش جهانی کمتری دارد) استفاده می‌کنند.

انتخاب محصولات اسپری بدون گازهای مخرب:

• هنگام خرید محصولات اسپری مانند خوشبوکننده‌ها، ضدعفونی‌کننده‌ها و افشانه‌های رنگ، به برچسب «فاقد CFC» یا «Ozone Friendly» توجه کنید. امروزه بسیاری از این محصولات از گازهای پرکننده بی‌خطر مانند هوا یا از پیشرانه‌های پمپی استفاده می‌کنند.

دفع اصولی وسایل سرمایشی:

• مهمترین اقدام، عدم رها کردن یخچال، فریزر یا کولرهای گازی قدیمی در طبیعت است. این دستگاه‌ها حاوی گازهای سردکنندۀ مخرب هستند که در صورت رها شدن در محیط، آزاد می‌شوند.
• این وسایل باید به مراکز بازیافت مجاز یا جمع‌آوری پسماندهای الکترونیک تحویل داده شوند تا گازهای سردکنندۀ آن‌ها به طور ایمن استخراج و بازیافت شود.

کاهش مصرف انرژی:

• از آن‌جایی که تولید برق اغلب با سوزاندن سوخت‌های فسیلی و انتشار گازهای گلخانه‌ای همراه است، کاهش مصرف انرژی به طور غیرمستقیم از لایه ازن و اقلیم محافظت می‌کند.
• خاموش کردن لامپ‌های اضافی، استفاده از لامپ‌های LED، خاموش کردن کامل دستگاه‌ها به جای قرار دادن آن‌ها در حالت آماده‌به‌کار (Standby) و عایق‌بندی در و پنجره‌ها برای کاهش کارکرد سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی از جمله این اقدامات است.

حمایت از محصولات سازگار با محیط زیست:

• با خرید از شرکت‌هایی که تعهد خود را به کاهش ردپای کربن و استفاده از مواد سازگار با لایه ازن نشان داده‌اند، از مدل کسب‌وکار مسئولیت‌پذیر حمایت کنید.

افزایش آگاهی و ترویج فرهنگ حفاظت:

• اطلاع‌رسانی و گفت‌وگو با خانواده و دوستان دربارۀ اهمیت لایۀ ازن و اقدامات ساده‌ای که هرکس می‌تواند انجام دهد، می‌تواند تأثیرگذار باشد. اشتراک‌گذاری اطلاعات معتبر از منابعی مانند برنامۀ محیط‌زیست ملل متحد (UNEP) می‌تواند به افزایش حساسیت عمومی کمک کند.

با انجام این اقدامات به ظاهر کوچک، هر خانوار می‌تواند سهم خود را در تداوم موفقیت پیمان مونترال و حفاظت از سیاره‌ای سالم‌تر ادا کند.